HỖ TRỰC TRỰC TUYẾN

LK WEBSITE GIÁO DỤC

LIÊN KẾT WEBSITE

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 60


Hôm nayHôm nay : 167

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 3167

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 322798

Trang nhất » Tin Tức » Hoạt động chuyên môn » Chuyên môn Dạy học

Chuyên đề tháng 12/2015: “Phương pháp sử dụng các loại câu hỏi nhằm gây hứng thú cho học sinh trong dạy học lịch sử ở bậc THCS”

Thứ sáu - 18/12/2015 07:46 | Số lượt đọc: 970
Đặc thù học tập môn lịch sử của bậc THCS là phải tiếp cận với nhiều sự kiện lịch sử, những vị anh hùng, những danh nhân vĩ đại không chỉ của cả dân tộc mà cả thế giới từ cổ đến kim, từ cận đại đến hiện đại. Khi học lịch sử thì yêu cầu các em phải nhớ sự kiện và hiểu nội dung bài học một cách chính xác, đầy đủ. Bởi vậy buộc các em phải cần cù, chịu khó lĩnh hội kiến thức thì mới thực sự đạt kết quả cao. Vì thế môn lịch sử khó gây được hứng thú học tập ở các em. Trong thực tế, hầu hết các em chưa ham học, chưa thực sự yêu thích bộ môn lịch sử, chỉ đối phó tức thời. Dạy như thế nào để đạt được hiệu quả học tập tốt nhất là điều mong muốn của tất cả thầy cô giáo chúng ta. Muốn thế phải đổi mới phương pháp, biện pháp dạy và học. Người giáo viên phải tổ chức một cách linh hoạt các hoạt động của học sinh từ khâu đầu tiên đến khâu kết thúc giờ học. Những hoạt động đó giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách tự giác, chủ động, tích cực, sáng tạo và ngày càng yêu thích, say mê môn học. Vậy làm thế nào để phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học lịch sử? Có rất nhiều biện pháp, trong đó việc sử dụng hệ thống câu hỏi trong dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng là một trong những biện pháp rất quan trọng, rất có ưu thế để phát triển tư duy của học sinh. Giúp các em nắm vững hơn những tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, hình thành nhân cách cho các em. Để giúp giáo viên tiến hành một giờ dạy học hiệu quả hơn, học sinh tích cực chủ động trong việc tiếp thu lĩnh hội kiến thức bài học, tôi xin mạnh dạn báo cáo chuyên đề: “Phương pháp sử dụng các loại câu hỏi nhằm gây hứng thú cho học sinh trong dạy học lịch sử ở bậc THCS”.
I. Nội dung chuyên đề:
1.     Tạo hứng thú trong giờ học lịch sử:
 Lịch sử có quá nhiều thông tin và sự kiện khô khan. Vì vậy tạo hứng thú cho học sinh trong các giờ dạy là vô cùng quan trọng. Người giáo viên phải có trách nhiệm tạo ra một không khí học tập sôi nổi, hứng thú, suy nghĩ tích cực thông qua một hệ thống các câu hỏi nhằm giúp học sinh vừa chơi vừa học lại khắc sâu được kiến thức, tránh áp lực về nhớ sự kiện đơn thuần làm mất đi hứng thú của người học. Muốn vậy, người giáo viên phải sử dụng linh hoạt các loại câu hỏi khác nhau trong giờ dạy, tuỳ theo kiến thức từng bài mà giáo viên có thể nêu cho phù hợp với nội dung cần truyền đạt nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy.
2.     Các loại câu hỏi góp phần tạo hứng thú trong dạy học lịch sử:
a) Câu hỏi xâu chuỗi các sự kiện, hiện tượng trong bài học:
Loại câu hỏi này có nhiệm vụ xác lập mối liên hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử trong bài, thường được sử dụng trong khi giới thiệu bài, chuyển ý, chuyển mục.
VD: Trước và sau Hiệp định Sơ bộ (6-3-1946), chủ trương và biện pháp của Đảng, Chính phủ ta đối với Pháp và Tưởng có gì khác nhau?
b) Câu hỏi nêu vấn đề:
Loại câu hỏi này thường sử dụng để giới thiệu bài, định hướng nhận thức cho học sinh. Câu hỏi nêu vấn đề có nhiệm vụ động viên sự chú ý, huy động các năng lực nhận thức của học sinh vào việc theo dõi bài giảng để tìm câu trả lời. Đây là câu hỏi về những vấn đề cơ bản của bài học mà học sinh phải nắm. Do đó không yêu cầu học sinh trả lời ngay mà chỉ sau khi giáo viên cung cấp đầy đủ sự kiện thì học sinh mới trả lời được.
VD: Bài 3: Chủ nghĩa tư bản được xác lập trên phạm vi thế giới, tiết 1, I. Cách mạng công nghiệp (Lịch sử 8) Chúng ta có thể đặt câu hỏi: Vì sao C.Mác nói: “Máy hơi nước đã đẻ ra chủ nghĩa tư bản”? Giáo viên có thể viết ở bảng phụ để cuối bài trả lời câu hỏi này.
VD: Bài 2: Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII (Lịch sử 8), chúng ta có thể đặt câu hỏi: Chúng ta đã được nghiên cứu về các cuộc cách mạng tư sản đầu tiên trên thế giới nhưng tất cả các cuộc cách mạng tư sản đó đều không triệt để. Vậy một cuộc cách mạng thế nào được xem là triệt để? Chúng ta cùng nghiên cứu bài Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII.
c) Câu hỏi gợi tìm kiến thức:
Trong quá trình giảng dạy ở trên lớp, giáo viên còn phải biết đặt câu hỏi và giúp học sinh giải quyết các câu hỏi tìm hiểu kiến thức bài học. Các câu hỏi đó phải tạo thành một hệ thống hợp lí, phù hợp với khả năng của các em, kích thích tư duy phát triển, đồng thời tạo ra mối liên hệ bên trong của học sinh và giữa học sinh với giáo viên. Người giáo viên phải hiểu được vì sao HS trả lời hay không trả lời được: quá khó hay chưa đủ sự kiện, tư liệu để các em trả lời.
Trong SGK, sau mỗi mục, mỗi bài có từ 1-3 câu hỏi, những câu hỏi này là cơ sở để giáo viên xác định kiến thức trong sách, đồng thời bổ sung để xây dựng hệ thống câu hỏi của bài. Câu hỏi phải có sự chuẩn bị từ khi soạn giáo án, phải có dự kiến nêu ra lúc nào, HS sẽ trả lời như thế nào, đáp án ra sao. Việc đặt câu hỏi trong dạy học phải bắt buộc Hs suy nghĩ, kích thích được lòng ham hiểu biết, trí thông minh, sáng tạo của HS. Đặc biệt câu hỏi phải giúp HS yếu kém tích cực hoạt động và dần dần hình thành kiến thức cơ bản cho các em, giúp các em hứng thú học tập và xây dựng bài hơn.
Trong quá trình giảng dạy, tuỳ vào tính chất, đặt điểm các kiến thức lịch sử mà có các loại câu hỏi cụ thể như:
* Câu hỏi về sự phát sinh các sự kiện, hiện tượng lịch sử: nguyên nhân, bối cảnh, hoàn cảnh lịch sử của sự kiện, hiện tượng lịch sử. (thường áp dụng cho học sinh yếu kém).
VD: Trình bày nguyên nhân dẫn đến cuộc khởi nghĩa thế kỉ XVI? (bài 16: Sự suy sụp của nhà Trần cuối thế kỉ XVI, lịch sử 7)
Trình bày nguyên nhân bùng nổ chiến tranh thế giới lần thứ hai (Bài 21, lịch sử 8)
* Câu hỏi về quá trình, diễn biến, phát triển của sự kiện, hiện tượng lịch sử: diễn biến của các cuộc khởi nghĩa, các cuộc cách mạng.
VD: Hãy trình bày diễn biến chiến dịch Biên giới thu đông 1950 (bài 26, lịch sử 9).
Hãy trình bày hoạt động của Nguyễn ái Quốc trong thời gian ở Pháp (bài 16, lịch sử lớp 9)
Với dạng câu hỏi này cần chia câu hỏi thành nhiều câu hỏi nhỏ hoặc lập bảng niên biểu, mối liên hệ giữa các sự kiện.
* Câu hỏi nêu đặc trưng, bản chất của các sự kiện lịch sử, thái độ đánh giá đối với các hiện tượng lịch sử ấy.
VD: Tại sao nói, ngay sau khi ra đời, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ở vào tình thế “Ngàn cân treo sợi tóc”? (Lịch sử 9)
Tại sao Nguyễn Tất Thành lại ra đi tìm đường cứu nước? Hướng đi của Người có gì mới so với các nhà yêu nước chống Pháp trước đó? (Lịch sử 8)
Tại sao sau khi phát xít Nhật đầu hàng đồng minh, Đảng ta quyết định Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước? (Lịch sử 9)
* Câu hỏi tìm hiểu nguyên nhân, kết quả, ý nghĩa lịch sử.
          VD: ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn (lịch sử 9).
          Em hãy nêu ý nghĩa của việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam3-2-1930 (lịch sử 9).
          Trình bày ý nghĩa lịch sử của cuộc Cách mạng tư sản Pháp 1789-1794 (lịch sử 8).
          * Câu hỏi so sánh, đối chiếu giữa các sự kiện lịch sử:
          VD: Chiến lược “Chiến tranh cục bộ” và “Chiến tranh đặc biệt” của Mĩ ở Miền Nam có điểm gì giống và khác nhau? (Lịch sử 9)
          So sánh sự giống nhau và khác nhau trong chính sách đối ngoại của Mĩ và Nhật Bản sau chiến tranh thế giới lần thứ hai? (Lịch sử 9).
          So sánh hoàn cảnh, nội dung, tác dụng của chính sách Cộng sản thời chiến với chính sách kinh tế mới của Lê nin và Đảng Bôn- sê-vích? (Lịch sử 8) 
II. Kết luận và kiến nghị:
          Tóm lại, các loại câu hỏi nêu trên tạo thành một hệ thống câu hỏi hoàn chỉnh giúp cho học sinh hoạt động tích cực, chủ động tìm hiểu nguyên nhân, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của một sự kiện hay cả quá trình lịch sử. Người giáo viên vận dụng nhuần nhuyễn trong các tiết dạy không chỉ cho các em biết được sự kiện mà đi sâu tìm hiểu bản chất của sự kiện. Nó giúp học sinh không chỉ nhớ sự kiện mà còn suy nghĩ , nhận thức sâu sắc bản chất của sự kiện lịch sử, vận dụng một cách sáng tạo vào thực tế. Tuy nhiên điều quan trọng nhất vẫn là nhờ vào công sức lao động sáng tạo và ý thức trách nhiệm của mỗi giáo viên, đặc biệt là cần phải nắm vững lí luận và rèn luyện nghiệp vụ thường xuyên.
Trên đây là bản báo cáo về “Phương pháp sử dụng các loại câu hỏi nhằm gây hứng thú cho học sinh trong dạy học lịch sử ở bậc THCS”. Bản báo cáo không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong được sự góp ý của các quý thầy cô giáo để báo cáo được hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Đồng Lạng,  tháng 12 năm 2015
 
                                                                                          Ngày soạn: 8/12/2015
 Chương V:              Cuộc cách mạng khoa học–Kĩ thuật
từ 1945 đến nay
Tiết 14, Bài.12:        Những thành tựu chủ yếu và ý nghĩa lịch sử                                                                                                                                                                     
của cách mạng Khoa học – Kĩ thuật sau chiến tranh thế giới thứ hai
A. Mục tiêu bài học:
1. Về kiến thức:
- Biết được những thành tựu chủ yếu của cách mạng khoa học-kỹ thuật.
- Đánh giá được ý nghĩa , tác động tích cực và hậu quả tiêu cực của cách mạng khoa học-kỷ thuật
2. Về tư tưởng:
Giúp Hs nhận thức rõ ý chí vươn lên không ngừng cố gắng không biết mệt mỏi, sự phát triển không có giới hạn của trí tuệ con người nhằm phục vụ cho cuộc sống con người
3. Kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng phân tích so sánh, tổng hợp
B. Thiết bị:
Tranh ảnh về thành tựu KHKT và văn hóa các nước trên thế giới
C. Các bước lên lớp:
1. Bài cũ:
? Những nội dung chính của hội nghị I-an-ta từ 4®11 / 2 – 1945?
? Xu hướng phát triển của thế giới ngày nay?
2. Bài mới: Gv giới thiệu bài mới:  Trọng tâm bài: Mục 1
* Sau chiến tranh TG2, Mĩ là nơi khởi đầu CMKHKT lần 2, đi đầu về KHKT và công nghệ:
Mỹ thu được nhiều thành tựu to lớn trong các lĩnh vực:
- Sáng chế công cụ sản xuất mới: 1946: Chế tạo máy tính, máy tự động, cách mạng xanh”trong nông nghiệp, GTLL,Chế tạo năng lượng mới, vật liệu tổng hợp mới, chinh phục vũ trụ (7 – 1969)
- Sản xuất vũ khí hiện đại: Tên lửa chiến lược, máy bay tàng hình…
 
Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu mục I.
Gọi 1 Hs đọc bài.
? Hãy liệt kê các thành tựu KHKT sau chiến tranh? (Hs thảo luận)
- Gv đưa ra một số dẫn chứng về khoa học cơ bản. Đặc biệt về sinh học.
? Hãy kể một số công cụ sản xuất mới nhất mà em biết?
 
? Tác dụng của các nguồn năng lượng mới?
? Kể tên các sản phẩm sử dụng vật liệu mới trong cuộc sống?
? Em hiểu thế nào là cách mạng xanh? Cách mạng trắng? (Công cuộc đổi mới trong nông nghiệp nhờ KHKT…; Chăn nuôi lấy sữa® cách mạng trắng)
? Hãy cho biết các thành tựu trong lĩnh vực giao thông vận tải và thông tin liên lạc?
? Hãy kể tên những cuộc chinh phục vũ trụ của loài người?
 
I. Những thành tựu chủ yếu của cách mạng khoa học- kĩ thuật.
 
1. Khoa học cơ bản: Nhiều phát minh về Toán – Vật lý – Hóa – Sinh (Đặc biệt trong sinh học: “Cừu Đôli và Bản đồ Gen người”
2. Những công cụ sản xuất mới: máy tính, máy tự động, hệ thống máy tự động…
3. Nguồn năng lượng mới: năng lượng nguyên tử, mặt trời, thủy triều, gió…
4. Sáng chế vật liệu mới: chất dẻo (pôlime).
5. Cách mạng xanh trong nông nghiệp.
 
 
 
 6. Giao thông vận tải, thông tin liên lạc … (máy bay siêu âm, tàu hỏa tốc độ cao, phương tiện liên lạc hiện đại).
7. Chinh phục vũ trụ: phóng vệ tinh nhân tạo: 1957; phóng tàu vũ trụ con thoi: 1961; Đặt chân lên mặt trăng: 1969; 15–10–2003: Trung Quốc phóng tàu Thần châu V.
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu mục II.
? Hãy nêu rõ tích cực và hạn chế của cách mạng KHKT lần thứ 2?
- Hs thảo luận rút ra.
 
 
 
 GV liên hệ chiến tranh Việt Nam.Cho HS nêu dẫn chứng những nạn nhân chất độc da cam ở nước ta do chiến tranh để lại.
II. ý nghĩa tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật sau chiến tranh thế giới thứ 2
*. Tích cực:
- CMKHKT có ý nghĩa to lớn mang lại những tiến bộ phi thường những thành tựu lì diệu, đổi thay to lớn trong cuộc sống con người.
- Con người thực hiện những bước tiến nhảy vọt chưa từng thấy về sản xuất, năng suất lao động, nâng cao sức sống và chất lượng sống của con người.
- Đưa lại những thay đổi lớn về cơ cấu dân cư lao động: tỉ lệ dân cư lao động trong NN, CN giảm dần, tỉ lệ dân cư lao động trong ngành DV tăng lên.
*. Tiêu cực:
- Chế tạo vũ khí hủy diệt, ô nhiễm môi trường.
- Tai nạn lao động, giao thông.
- Mối đe dọa về đạo đức.
3. Củng cố:
? Hãy thống kê những thành tựu về khoa học- kĩ thuật lần thứ hai?
? Em có suy nghĩ gì về những thành tựu khoa học-kĩ thuật đó?
                         Gv tổng hợp – kết thúc bài
4. Dặn dò: Về nhà học bài, trả lời các câu hỏi ở SGK. Đọc và nghiên cứu bài 13.
 

Tác giả bài viết: Lê Thu Hằng

Nguồn tin: Tổ Văn - Sử - Địa - Tiếng Anh; Trường THCS Đồng Lạng

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin cũ hơn